Anal Stenoz (Makat Darlığı)

Anal Stenoz (makat darlığı), anal kanalın normal genişleme yeteneğini kaybederek daralması ve dışkılama fonksiyonunun ciddi şekilde bozulmasıyla karakterize bir durumdur. Yetişkinlerde en sık görülme nedeni kontrolsüz veya hatalı uygulanan hemoroid cerrahileridir.

Günümüzde özellikle enerji cihazlarının yanlış kullanımı, cerrahi anatomiye hâkim olmadan yapılan girişimler ve gereğinden fazla doku çıkarımı, anal stenoz vakalarında belirgin artışa yol açmıştır.

Normalde anal kanalı saran esnek anoderm, hastalık ilerledikçe skar dokusu ile yer değiştirir ve bu sert, esnek olmayan doku anal bölgenin genişlemesini engelleyerek zor ve ağrılı dışkılamaya neden olur. Şiddetli vakalarda her dışkılama hastalar için adeta bir “işkence” halini alır; hastalarda anksiyete, dışkılamadan kaçınma ve laksatif bağımlılığı gelişebilir.

Anal stenoz, anorektal cerrahilerin en ciddi komplikasyonlarından biridir ve çoğu hastada öyküde agresif hemoroidektomi bulunmaktadır. Bununla birlikte diğer anorektal cerrahiler sonrasında da gelişebilir.

Anal Stenoz Neden Gelişir?

• Hemoroid cerrahisinde gereğinden fazla doku çıkarılması
• Sağlam hemoroid yastıkçıklarının da alınması

• Lazer veya Ligasure gibi cihazların kontrolsüz ve geniş alanlara uygulanması
• Anorektal cerrahilerin deneyimsiz kişilerce yapılması

Anal kanalın “kalibrasyon” adı verilen genişleme kapasitesinin kaybı bu cerrahi hatalar sonucunda ortaya çıkar.

Anüs normalde gün içinde kapalı durur; ancak dışkılama sırasında yaklaşık 3 cm çapa kadar genişleme yeteneği vardır. Bu genişleme özelliği kaybolduğunda dışkılamak zorlaşır, ağrı belirginleşir ve zaman içinde anal fissür gelişebilir.

Anal Stenoz Belirtileri

Anal stenozun en belirgin belirtileri:

• Dışkılama sırasında şiddetli ağrı
• Kanama
• Defekasyonda zorlanma
• Laksatif olmadan dışkılayamama
• Dışkılamanın ince bir şerit şeklinde gelmesi
• Ağrılı dışkılamayı takiben uzun süren yanma

Hastalık hafif, orta ve şiddetli olarak sınıflandırılır:

Hafif stenoz

• Dışkı yumuşatıcılar ve anal dilatasyon çoğu zaman yeterli olabilir.
• Ancak dilatasyon hastalar için konforsuz ve zaman zaman ağrılı bir süreçtir.

Orta ve ileri stenoz

• Dışkılama çok zor ve ağrılıdır.
• Çoğu hastada hemoroid ameliyatı sonrası giderek artan ağrılı dışkılama öyküsü vardır.
• Muayenede anal kalibrasyon belirgin şekilde azalmış, ek olarak anal fissür görülebilir.

Anal Stenoz Tedavisi

Hemoroid cerrahisi sonrası gelişen anal stenozun tedavisi, son derece uzmanlık gerektiren bir konudur. Hastalığın evresi, darlığın derecesi ve hastanın mevcut şikâyetleri bir arada değerlendirilerek tedavi planlanır.

Anal stenozun kalıcı tedavisi cerrahidir ve şu prensiplere dayanır:

• Tedavi mutlaka proktoloji alanında deneyimli cerrahlar tarafından yapılmalıdır.
• Amaç, hastaya ağrısız ve konforlu dışkılama sağlayacak normal bir anal genişlik kazandırmaktır.
• Cerrahi başarısı, hastalığın şiddeti ile doğrudan ilişkilidir.

Hafif Anal Stenoz

• İnternal sfinkterotomi ve skar dokusunun revizyonu yeterli olabilir.

Orta ve Şiddetli Anal Stenoz

En uygun tedavi flap onarımlı anoplasti yöntemleridir.

Anoplasti (Flap Onarım) Cerrahisi

Anoplasti, daralmış anal kanalın genişletilmesi için sağlam doku fleplerinin anal bölgeye kaydırılması esasına dayanır.

Bu cerrahi tamamen kişiye özel planlanır ve proktolojinin en özellikli ameliyatları arasında yer alır.

• Ertesi gün taburcu edilir.
• İyileşme süreci düzenli takip gerektirir.
• Diyet ve dışkılama eğitimi büyük önem taşır.

Uygun şekilde yapıldığında hasta dışkılamada belirgin rahatlama yaşar ve yaşam kalitesi anlamlı düzeyde artar.

Anal Stenoz Cerrahisine Özgü Önemli Noktalar

• Bu cerrahinin başarısı cerrahın tecrübesine doğrudan bağlıdır.
• Uygunsuz yapılan düzeltme ameliyatları gaz-gaita kaçırma gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
• Başlangıçtaki hemoroid cerrahisinin doğru yapılmaması, yaşam boyu sürebilecek sorunların temel nedenidir.

Bu nedenle hem hemoroid cerrahisinin hem de stenoz düzeltme ameliyatlarının proktoloji uzmanları tarafından yapılması gerekir.

Anal Stenoz Ameliyatı Nasıl Yapılır?

• Ameliyat hastane ortamında uygulanır.
• Diamond flap veya house flap tekniklerinden hasta için uygun olanı cerrah tarafından seçilir.
• Hasta aynı gün veya ertesi gün taburcu edilir.
• Ameliyat sonrası dönemde sıcak su uygulaması, uygun diyet ve doğru dışkılama alışkanlıkları önerilir.

Amaç, anal kanalın defekasyon için ideal kalibrasyona ulaştırılmasıdır.

Anal Stenozun Önlenmesi

Anal stenozdan korunmanın en etkili yolu:

Anorektal hastalıkların doğru cerrahi tekniklerle, deneyimli proktoloji cerrahları tarafından yapılmasıdır.

Hemoroid cerrahisindeki hatalar:

• Anal kanalın kalıcı daralmasına,
• Ağrılı dışkılamaya,
• Laksatif bağımlılığına,
• Dışkılamadan kaçınmaya,
• Hastanın yaşam kalitesinin ciddi şekilde bozulmasına yol açabilir.