Anal Fissür (Makat Çatlağı)

Anal fissür, makat bölgesindeki hassas cilt dokusunda genellikle kabızlık sonrası ortaya çıkan küçük yırtıkların adıdır. Tıbbi olarak “makat çatlağı” şeklinde tanımlanan bu durum, anüs bölgesinin sinir uçlarından zengin olması nedeniyle oldukça ağrılı bir hastalıktır. Çatlak oluştuğunda hastalar genellikle şiddetli ve zonklayıcı ağrı, kanama, kaşıntı ve bazen parmakla hissedilebilen küçük bir şişlik şikâyetiyle başvurur.

Anal fissür çoğunlukla uzun süren kabızlık veya tam tersi şiddetli ishal sonrası anüs bölgesinin aşırı zorlanmasıyla ortaya çıkar. Makat ile cilt arasındaki sınır bölgesinde oluşan bu yırtık, dışkılama sırasında ve sonrasında birkaç saat sürebilen güçlü ağrıya neden olur. Bu durumun ana sebebi, iç makat kasında gelişen *aşırı kasılma (spazm)*dır. Hastalığın tanısı, hastanın şikâyetlerinin dinlenmesi ve yapılacak fizik muayene ile kolaylıkla konur. Ancak anal fissür, bölgenin diğer hastalıklarıyla karıştırılabileceği için deneyimli bir doktor tarafından değerlendirilmelidir. 

Tedavinin ilk adımı kabızlığın düzeltilmesi, lifli beslenme ve su tüketiminin artırılmasıdır. Burada amaç, hastanın her gün yumuşak kıvamda dışkılamasını sağlamaktır. Aşırı ishal oluşturacak dozda laksatif kullanmak ise şikayetleri artırabileceğinden kaçınılmalıdır. Tedavide temel hedef, iç makat kasındaki spazmı gidermektir. Bunun için sıcak su oturma banyosu, kas gevşetici pomatlar ve gerekirse enjeksiyon yöntemleri uygulanabilir. Ameliyat, diğer tedavi seçenekleri etkisiz kaldığında son tercih olarak değerlendirilmelidir.

Anal Fissür Ameliyatı

Anal fissürde çoğu hasta ameliyata ihtiyaç duymadan tedavi edilebilir. Erken dönemde başvurulduğunda medikal tedavi başarı oranı %90’ın üzerindedir. Fissürün ana nedeni olan iç sfinkter kasındaki spazm, yaranın kanlanmasını azaltır ve iyileşmeyi geciktirir. Medikal tedaviler ile bu kas gevşetilmeye çalışılır. Yetersiz kalındığında ise devreye botulinum toksini (Botox) enjeksiyonu veya cerrahi yöntemler girer.

Cerrahide iki yöntem kullanılır:

1. Lateral Internal Sfinkterotomi (LİS)

Başarı oranı en yüksek tekniktir. İç makat kası ölçülerek kontrollü bir şekilde gevşetilir ve hiçbir yapıya gereksiz zarar verilmez.

2. Flepli Fissür Ameliyatları

Kas spazmı olmayan ama kronik çatlağı bulunan hastalarda uygulanır. Bölgedeki mukoza kaldırılarak yara üzerine “yama” şeklinde kapatılır. Her hasta için uygun ameliyat yöntemi, proktoloji konusunda deneyimli bir cerrah tarafından seçilmelidir.

Anal Fissür Nasıl Oluşur?

Anal fissür genellikle sert bir dışkılama sırasında hassas makat cildinin çizilmesiyle başlar. Bazen uzun süren ishal de bölgede travmaya neden olabilir. Oluşan yüzeysel çatlak zamanında tedavi edilmezse kronik fissüre dönüşebilir ve ağrı giderek şiddetlenir.

Anal Fissür Belirtileri

Anal fissürün en tipik belirtisi, dışkılama sırasında ve sonrasında devam eden şiddetli makat ağrısıdır. Hastalar bu hissi çoğunlukla “cam kırığı çıkarıyormuş gibi” şeklinde tarif eder.

Diğer belirtiler:

• Dışkılama sonrası taze kırmızı kanama
• Kaşıntı
• Yanma hissi
• Uzun süren oturma zorluğu
• Kronikleşmiş vakalarda cilt kıvrımı (fissür memesi)

Ağrı korkusu kabızlığa, kabızlık ise çatlağın daha da derinleşmesine neden olarak bir kısır döngü oluşturur.

Anal Fissür Tanısı Nasıl Konulur?

Tanı, çoğu zaman sadece dikkatli bir fizik muayene ile koyulur. Makat girişinde çizgisel bir yırtık görülmesi teşhis için yeterlidir. 

Bu süreçte önemli bir nokta: Akut fissür hastalarında parmakla muayene önerilmez. Bu işlem hem hastayı gereksiz acıya sokar hem de spazmı artırabilir. Kanama veya çoklu yırtığı olan hastalarda, akut dönem sakinleştirildikten sonra rektoskopi gerekebilir. MR gibi görüntüleme yöntemleri, fissür tanısında gerekli değildir ve bazı durumlarda yanıltıcı olabilir.

Anal Fissür Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavinin temel amacı, iç makat kasındaki spazmı gevşetmek ve yaranın iyileşmesini sağlamaktır.

Uygulanan tedavi basamakları:

1. Diyet Düzenlemesi

• Lifli beslenme
• Bol su tüketimi
• Düzenli tuvalet alışkanlığı
• Uzun süre tuvalette oturmamak

2. Sıcak Su Uygulamaları

Günde birkaç kez sıcak su oturma banyosu kas spazmını azaltır.

3. Krem Tedavileri

Kas gevşetici özel pomatlar düzenli kullanıldığında oldukça etkilidir.

4. Botulinum Toksini Enjeksiyonu

Medikal tedaviden yanıt alınamayan hastalarda uygulanır. Ameliyatsız yöntemler arasında etkili bir seçenektir.

5. Cerrahi Tedavi

Kronik ve dirençli fissürlerde tercih edilir.

Anal Fissür Ameliyatı Sonrası Yaşam

Doğru teknikle yapılan ameliyat sonrası hastaların büyük kısmı hızlı şekilde rahatlar. Tuvalet korkusu azalır, günlük yaşam kalitesi kısa sürede normale döner.

Makat Çatlağı İçin Krem Kullanımı

Akut dönemde uygun krem tedavisi oldukça etkilidir. Erken başvuru, ameliyat ihtiyacını ortadan kaldırabilir.

Kronik Fissür İyileşir Mi?

Tedaviye geç başlanmış fissürlerde ilaçların etkisi azalabilir; ancak uygun tedavi planıyla yine de yüksek başarı oranı sağlanabilir.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Hakkında Merak Edilenler