Makat çatlağı veya tıbbi adıyla Anal fissür, makatta yani anüste çatlak/yırtık anlamına gelir.Anüsün yani makatın ağzında dışarıya anal deriye doğru uzanan bir yırtık, yara olarak bilinir.Sıklıkla dışkılama sırasında sert veya büyük dışkı çıktıktan sonra oluşabilmektedir.Anal fissürler genellikle dışkılama ile ağrı ve kanamaya neden olmaktadır.Ayrıca, anüsün (anal sfinkter) kaslarında istemsiz kasılma/spazmlara sebep olabilmektedir.Bu da damarları daralttığı için yara iyileşmesini bozmakta yara kronik olarak derinleşmekte, deri katlantısı oluşturmaktadır.
Anal fissür her yaştan insanı etkileyebiliyor.Çoğu anal fissür, lifli/posalı gıda alımının artması, düzenli tuvalet alışkanlığı veya sıcak duş uygulamaları gibi basit tedavilerle veya botox tedavisiyle iyileşebilmektedir.Akut yani yeni oluşmuş anal fissürlü hastalar nadiren cerrahi tedaviye ihtiyaç duyarlar.Kronik yani uzun zamandır var olan fissürler ilaç tedavisine cevap vermezler bunlar genellikle botox veya cerrahi tedaviye ihtiyaç duyarlar.
Anal Fissür (Makat Çatlağı) Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Anal fissür hastalarının doktora başvurma sebepleri;
- Dışkılama sırasında cam kırığı çıkarıyormuş tarzında şiddetli ağrı duyması.
- Özellikle sert dışkılama sonrası ağrı, yırtılma hissi.
- Dışkılama sonrası saatlerce devam eden, dinlenmeyi gerektiren anal ağrı, zonklama ve hassasiyet.
- Tuvalet kağıdında ve dışkı üzerinde genellikle şerit halinde kan görülmesi.
- Anüs çevresinde kaşıntı veya tahriş.
- Anüs çevresindeki deride görünür bir çatlak, yara.
- Makattaki yırtığın olduğu yerde deri katlantısı, şişlik, ele gelen meme (Bu yüzden sıklıkla hastalar bunu hemoroid zannederler).
Dışkılama sırasında ağrılarınız varsa ya da dışkınızda kan varsa ya da dışkılamadan sonra tuvalet kağıdında kan görürseniz, dışkı çapında incelme hissederseniz mutlaka bir uzmana muayene olmalısınız.
Anal Fissürün Oluşma Nedenleri
- Kötü beslenme alışkanlığı (posasız beslenme/fast food).Büyük veya sert dışkılama alışkanlığı.Düzenli dışkılama alışkanlığının olmaması.
- Dışkılamada güçlük ve zorlanma,aşırı ıkınma.
- Kronik tekrarlayan sulu, ishal atakları.
- Crohn hastalığı veya başka bir inflamatuar bağırsak hastalığının varlığı.
- Gebelik ve Doğum.
- Aşırı şişmanlık (Obezite).
Birçok insanda bebeklik döneminde makatta çatlak görülebilmektedir.Kronik kabızlık, sert dışkılama, tuvalet alışkanlığının düzensiz olması, ıkınarak dışkılama, uzun süreli tuvalette kalma yırtılma riskini arttırıyor. Gebelik ve doğum sürecinde bağırsak alışkanlığının ve beslenmenin değişmesi, karın içi basıncın artması ile dışkılama güçlüğü meydana getirmekte,zorlu ve ıkınarak dışkılama sonucunda da makatta çatlak gelişebilmektedir.İltihabi bağırsak hastalığında özellikle Crohn hastalığında anal bölge kronik inflamasyona bağlı daha hassas olmakta, kolaylıkla yırtık gelişebilmektedir.Anal bölgeye yabancı cisim yerleştirilmesi de anal çatlaklara zemin oluşturabilmektedir.
Makatta çatlak/ Anal Fissür Gelişmesini Önlemek İçin Ne Gibi Tedbirler Alabilirim?
Kabızlığı önlemeye yönelik önlemler alarak makatta çatlak gelişimini önleyebilirsiniz. Yüksek lifli/posalı yiyecekler yemeli, bol su içmeli ve dışkılama sırasında aşırı ıkınmamak, zorlanmamak için düzenli olarak egzersiz yapmalısınız.
Anal fissür/ Makatta Çatlakta Tedavisi
Hastalık erken evrede (akut) tanınırsa kolaylıkla tedavi edilebilmekte genellikle ameliyat ya da başkaca girişimlere gerek kalmamaktadır.Tedavisinde sıcak duş uygulamaları ve beslenme önerileri önceliklidir.Ancak erken evrede olsa bile anal spazmın aşırı olması medikal tedavi şansını azaltır bu hastalarda botox öncelikli tedavi olabilir.Kabızlığın/sert dışkılamanın giderilmesi ve düzenli bir bağırsak alışkanlığı sağlanmasıyla tedaviye oldukça yardımcı olmaktadır. Hastalığın kronikleşmesi durumunda yani 6 haftadan uzun süren şikayetlerin varlığı, ele meme gelmesi gibi durumlarda yukarıda tanımlanan konservatif yöntemler genelde yetersiz kalacaktır. Bu durumda doğru bir strateji belirlemek gerekmektedir.Unutulmaması gereken Kronik anal fissürün bilinen klasik tedavisi hemen hemen her zaman cerrahidir.
Anal Fissür Tedavisinde Ameliyat
Ameliyatın tam başarı ile sonuçlanması, tekrar etmemesi ve nadir de olsa ameliyat sonrası gaz-gaita kaçırma gibi risklerin olmaması için ameliyatlarımızı özel kalibre ve basınçölçer aletler ile ayarlayarak yapmaktayız.(spazm kontrollü ve basınç kontrollu sfinkterotomi). Uyguladığımız cerrahi yaklaşımı, cerrahi literatüründe en gelişmiş/rafine uygulama olarak kabul edilmektedir. Anal fissür, diğer anal hastalıklar gibi özel bir hastalıktır ve özel bir uzmanlık yaklaşımını gerektirir. Ancak tüm tanı - tedavi yöntemlerine sahip bir proktoloji ekibi/merkezi ve hastanın doğru ve ayrıntılı yönlendirilmesi ve uyumu ile yetkin tedavi sağlanır ve tekrar etmesi önlenebilir.
